Studija „Serbska rěč w našim regionje“

Wo čo dźe?

Kajki wuznam ma serbšćina za wobydlerjow Hornjeje Łužicy? Tute prašenje steji w srjedźišću reprezentatiwneho naprašowanja, kotrež ZARI – syć za serbsku rěč a regionalnu identitu lětsa přewjedźe.

Zaměr studije „Serbska rěč w našim regionje“ je, dokładne informacije dóstać wo rozšěrjenju a wužiwanju serbskeje rěče a nastajenjach jej napřećo w serbskim sydlenskim rumje Sakskeje. Chcemy na přikład wědźeć, kajke poćahi ludźo tu k serbšćinje maja, što wo rěči mysla, kajke nazhonjenja su z njej činili, kajke su tu serbskorěčne znajomosće, kak su sej tute přiswojili, hač a kak je nałožuja a kak widźa přichod serbskeje rěče.

Studie „Die sorbische Sprache in unserer Region“

Worum geht’s?

Welche Bedeutung hat Sorbisch für die Einwohner der Oberlausitz? Diese Frage steht im Mittelpunkt der repräsentativen Umfrage, die das Netzwerk für sorbische Sprache und regionale Identität – ZARI dieses Jahr durchführt.

Ziel unserer Studie „Die sorbische Sprache in unserer Region“ ist es, detaillierte Informationen zu Verbreitung, Verwendung und Einstellungen zur obersorbischen Sprache im sorbischen Siedlungsgebiet Sachsens zu erhalten. Wir möchten z.B. wissen, was für eine Beziehung die Menschen hier zur sorbischen Sprache haben, was sie über die Sprache denken, welche Erfahrungen sie mit ihr gemacht haben, wie verbreitet Sorbischkenntnisse sind, wie diese erworben werden und was über die Zukunft der sorbischen Sprache gedacht wird.

Čehodla a za čo?

Hižo 40 lět njeje so žana wědomostna studija tajkeho razu přewjedła. Nam njepředleža žane fundowane dopóznaća wo aktualnym stawje hornjoserbšćiny: kak daloko je po Hornjej Łužicy rozšěrjena, kak so wužiwa a kajke nastajenje maja ludźo k rěči. Dwurěčnosć je bohatstwo Łužicy. Ju spěchować, měło so na realnej potrjebje orientować.

Štó smy?
Syć za serbsku rěč a regionalnu identitu – ZARI je projekt w nošerstwje Domowiny – Zwjazka Łužiskich Serbow. Zaměr projekta je wozrodźenje hornjoserbšćiny. Rěčne slědźenje ZARI přewjedźe studiju zhromadnje z institum DIMA z Mannheima. Hłowna zamołwita je nawodnica rěčneho slědźenja dr. Cordula Ratajczakowa.

Warum und wozu?

Seit 40 Jahren ist keine Studie dieser Art mehr gemacht worden. Es gibt keine fundierten Erkenntnisse über die aktuelle Verbreitung, Verwendung und die Einstellungen zur obersorbischen Sprache. Zweisprachigkeit ist der Reichtum der Lausitz. Ihre Förderung sollte sich am realen Bedarf orientieren.

Wer sind wir?
Das Netzwerk für sorbische Sprache und regionale Identität – ZARI ist ein Projekt in Trägerschaft der Domowina – Bund Lausitzer Sorben. Ziel des Projekts ist die Revitalisierung des Obersorbischen. Die ZARI-Sprachforschung führt die Studie gemeinsam mit dem Institut DIMA aus Mannheim durch. Hauptverantwortlich ist die Leiterin der Sprachforschung Dr. Cordula Ratajczak.

Hdźe a kak so naprašuje?

W serbskim sydlenskim rumje Sakskeje: w dwěmaj městomaj (Budyšin a Wojerecy) z dźělnej probu přez institut DIMA; we wubranych reprezentatiwnych gmejnach dalšich šěsć regionow sobudźěłaćerjo projekta ZARI naprašniki wosobinsce rozdźěleja.

Zo by studija reprezentatiwna była, je wažne, zo kóždy, kotrehož narěčimy – wšojedne, hač serbsce móže abo nic – naprašnik wupjelni. Prosymy Was wutrobnje: Čińće sobu

Što so stanje z datami?
Zběranje přewjedźe so anonymnje a wobdźělenje je dobrowólne. Zaručimy škit datow po zakonskich předpisach. Studija „Serbska rěč w našim regionje“ je prěnja swojeho razu a ma so přichodnje prawidłownje wospjetować. Zo móhli so wuwića přirunować, so daty składuja a prawidłownje archiwuja.

Wo und wie wird erhoben?

Im sorbischen Siedlungsgebiet Sachsens: in zwei Städten (Budyšin/Bautzen und Wojerecy/Hoyerswerda) per Stichprobe durch das Institut DIMA; in ausgewählten repräsentativen Gemeinden in weiteren sechs Regionen werden Mitarbeiter des Projekts ZARI die Fragebögen persönlich verteilen.

Für die Repräsentativität der Studie ist es wichtig, dass jeder, der angesprochen wird – egal, ob er Sorbisch spricht oder nicht – den Fragebogen ausfüllt. Wir bitten Sie herzlich: Machen Sie mit!

Was passiert mit den Daten?
Die Erhebung erfolgt anonym und die Teilnahme ist freiwillig. Der Datenschutz ist gemäß gesetzlichen Vorschriften gewährleistet. Die Studie „Die sorbische Sprache in unserer Region“ ist die erste ihrer Art und soll künftig regelmäßig wiederholt werden. Damit Entwicklungen verglichen werden können, werden die Daten gespeichert und regelmäßig archiviert.

Kak so wuslědki wozjewja?

Wuslědki studije so na zarjadowanjach kaž tež w publikaciji zjawnosći předstajeja.

Kak so studija financuje?
Projekt ZARI spěchuje so přez Załožbu za serbski lud we wobłuku programa „Serbska rěč a kultura w strukturnej změnje“ ze srědkami Zwjazkoweho ministerstwa nutřkowneho.

Narěčenska partnerka

Ansprechpartnerin

Dr. Cordula Ratajczakowa | Ratajczak

nawodnica rěčneho slědźenja

cordula.ratajczakowa@domowina.de
03591 3163851

ke kontaktej

Dr. Cordula Ratajczakowa | Ratajczak

nawodnica rěčneho slědźenja

Štó sym?
Wotrostła sym w Gelsenkirchenje w swójbje, kotraž z Łužicy pochadźa. Serbšćinu pak sej njeje zachowała. Dostudowawši w Frankfurće nad Mohanom kulturnu antropologiju zaběrach so ze swojimi korjenjemi a pisach masterske dźěło wo katolskich Serbach. 1995 sym ze swójbu do Łužicy ćahnyła, tu serbšćinu nawuknyła a z tym swój wosobinski kaž tež swójbny „rewitalizaciski projekt“ zahajiła. (2) Moje nazhonjenja z tym mje pohonuja, serbšćinu tež w kónčinach Łužicy wožiwjeć, hdźež ju w swójbach dale dali njejsu. (3) Nimo dźěła we wšelakorych wědomostnych projektach sym dlěje hač 10 lět jako kulturna redaktorka w Serbskich Nowinach skutkowała. (4) Hdyž runje na serbske čitanja, dźiwadło, wustajeńcy abo koncerty njechodźu a hłowa přestawku trjeba, rady płuwam.

Što je mój hłowny nadawk w projekće?
Koordinuju a přewjeduju rěčne slědźenje, kotrež twori zakład za rewitalizaciju serbšćiny we Łužicy. W našim teamje přepytujemy ze sociolinguistiskimi metodami socialne aspekty nałožowanja rěče, slědźimy za nastajenjom ludźi k serbšćinje kaž tež nastupajo wjacerěčnosć a analyzujemy rěčne ideologije, kotrež tomu zadźěwaja, zo ludźo serbuja. Z tutymi dopóznaćemi podpěrujemy praktisku dźěławosć cyłeho teama.

Što je moja motiwacija za dźěło w projekće?
Zběram a analyzuju biografije ludźi nastupajo jich nazhonjenja ze serbšćinu, wobdźěluju so na zetkanjach a zarjadowanjach a je sociolinguistisce wuhódnoćuju. Zběram wšitke informacije z teama ZARI a ze sociolinguistiki, zo bychmoj zhromadnje z Nicole Dołowy-Rybińskej akciski plan za rewitalizaciju serbšćiny we Łužicy nadźěłałoj. Dźěłamoj na tym, zo so diskursy wo serbšćinje změnja, a to nic jenož w teamje, ale předewšěm w zjawnosći. Naše dźěło je tuž wjace hač ryzy na teoretiske dopóznaća wobmjezowana wědomosć – zwjazujemoj teoriju a praksu jako „action research“ z cilom, rěčne ideologije a rěčnu praksu změnić na dobro serbšćiny a dwurěčneje normality we Łužicy. Łužica ma so woprawdźe dwurěčna stać!

03591 3163851
cordula.ratajczakowa@domowina.de